Wat is circulair denken en wat vraagt het van jou?
In ons werk zijn vragen rondom kinderen, gezinnen en hun netwerk vaak complex. Circulair denken biedt dé manier om verder te kijken dan symptoombestrijding en te werken aan duurzame verandering. Maar wat betekent dit in de praktijk? En hoe pas je het toe als jeugdprofessional, sociaal werker of procesbegeleider?
1. Zie het Grotere Geheel
Veel professionals zijn gewend om snel te zoeken naar de oorzaak van een probleem. Circulair denken vraagt juist om uit te zoomen: kijk niet alleen naar het gedrag van het kind, maar naar het hele systeem eromheen. Denk bijvoorbeeld aan de invloed van een scheiding op schoolprestaties of aan spanningen binnen het gezin.
Voorbeeld uit de praktijk:
Een jongere spijbelt. Niet alleen het gedrag van de jongere staat centraal, maar ook factoren als thuissituatie, schoolomgeving en vriendengroep. Lees meer over systemisch werken in onze tweedaagse training Systemisch Werken.
Lees ook: NJI Hoe werk ik samen met het sociale netwerk van gezinnen?
2. Onderzoek Patronen en Dynamieken
Achter elk probleem schuilen terugkerende patronen. Door deze te herkennen en bespreekbaar te maken, ontstaat er ruimte voor verandering. Dit vraagt om aandachtig luisteren en het lef om gevoelige thema’s aan te kaarten.
Voorbeeld:
In een gezin waar conflicten blijven terugkeren, blijkt dat steeds dezelfde rollen worden ingenomen. Door deze patronen samen te onderzoeken, kun je nieuwe oplossingen vinden.
3. Circulair Denken bij een Verklarende Analyse
Het maken van een verklarende analyse is een cruciale stap bij complexe casuïstiek in het sociaal domein. Circulair denken is hierbij essentieel: het helpt je om niet alleen te kijken naar wat er gebeurt, maar vooral naar hoe en waarom patronen en dynamieken zich herhalen. Door circulair te denken, betrek je alle relevante factoren en perspectieven, waardoor je verklaringen vindt die verder gaan dan de directe aanleiding.
Waarom is dit belangrijk?
Een verklarende analyse op basis van circulair denken voorkomt tunnelvisie en helpt om de échte oorzaken en instandhoudende factoren van problemen in kaart te brengen. Dit leidt tot effectievere interventies en duurzame oplossingen.
Wil je leren hoe je circulair denken toepast in verklarende analyses?
Volg de tweedaagse training Verklarende Analyse. Hier leer je met praktijkvoorbeelden, en praktische tools hoe je circulair en systemisch te werk gaat bij complexe vraagstukken in het sociaal domein.
4. Samenwerken aan Inzicht
Circulair denken doe je samen. Betrek het kind, het gezin én het netwerk. Dit betekent samen in gesprek gaan, open vragen stellen en luisteren zonder oordeel.
Praktijkvoorbeeld:
Bij een kind met gedragsproblemen ontstaat in gesprek met ouders, school en familieleden een completer beeld. Zo worden blinde vlekken zichtbaar.
Meer weten over samen werken met het netwerk? Lees over onze training Netwerkberaad
5. Waardeer Verschillende Perspectieven
Iedereen kijkt vanuit zijn eigen bril. Door ruimte te maken voor alle perspectieven – ook die van het kind, familieleden en professionals – ontstaat een eerlijker en rijker beeld.
Voorbeeld:
Tijdens een netwerkberaad worden verschillende visies gedeeld, waardoor nieuwe inzichten ontstaan en het kind beter wordt geholpen.
Lees meer: Versterken van het sociale netwerk – Movisie
6. Van Symptoom naar Systeem
Circulair denken vraagt om het onderzoeken van onderliggende dynamieken. Niet alleen het zichtbare gedrag, maar de interacties en overtuigingen die daaraan ten grondslag liggen, zijn belangrijk. Let hierbij ook altijd op ingrijpende gebeurtenissen. Wat hebben de gezinsleden allemaal meegemaakt?
Voorbeeld:
Een jongen die pestgedrag vertoont, blijkt thuis veel conflicten te hebben. Ook heeft hij als peuter ingrijpende medische ingrepen moeten ondergaan en is hij langdurig opgenomen geweest in het ziekenhuis. Door te werken aan zijn positie in het gezin én op school en oog te hebben voor traumaklachten verandert zijn gedrag structureel.
Meer weten over traumasensitief werken? Ontdek onze training Traumasensitief en Veerkracht.
7. Ruimte voor Duurzame Verandering
Echte verandering vraagt om vertragen, reflecteren en samen zoeken naar wat écht verschil maakt. Circulair denken creëert ruimte voor groei en herstel – niet alleen voor het kind, maar voor het hele systeem.
Voorbeeld:
Een gezin dat al jaren hulp ontvangt, ontdekt door gezamenlijke reflectie nieuwe inzichten en zet wél stappen vooruit.
Wil je hiermee aan de slag? Neem contact op met TIMM Consultancy voor een maatwerktraject.
Praktische Handvatten en Inspiratie
Wil je als professional meer leren over circulair denken, verklarende analyses, systemisch werken of traumasensitief handelen?
- Bekijk onze actuele trainingen
- Lees inspirerende blogs over trauma, veiligheid en samenwerking
- Download gratis het e-book “Traumasporen (deel 2)” van Bessel van der Kolk via Het LOCK
Wil je direct aan de slag met circulair denken en verklarende analyses in jouw team of organisatie? Neem contact op of schrijf je in voor onze SKJ-geaccrediteerde training Verklarende Analyse.
Welke vragen heb jij over het toepassen van circulair denken bij verklarende analyses? Waar loop jij in de praktijk tegenaan?