Ik weet niet precies meer wanneer ik de term voor het eerst voorbij zag komen, maar het was na de Coronaperiode: de verklarende analyse. Die moest gebruikt gaan worden door de gemeentelijke voorzieningen in het jeugddomein. Het ging er om, zo begreep ik, dat je op zoek ging naar de oorzaken die ten grondslag lagen aan de problemen waar een gezin mee te maken had. Zodat je een goed plan kon opstellen samen met het gezin om die problemen te gaan aanpakken.
“Ehm …”, dacht ik licht verbaasd, “dat lijkt me logisch dat je dat doet in de hulpverlening”. “What’s new in it?” Een huisarts gaat ook eerst eens kijken wat er aan de hand kan zijn dat je de last hebt van pijn, vaak misselijk bent of plotseling slecht loopt. Ze stelt vragen om je klachten goed te verkennen, doet zelf wat lichamelijk onderzoek, laat wat testen doen in het laboratorium of schakelt een specialist in voor uitgebreider onderzoek. Op basis hiervan stelt zij een diagnose en zet een behandeling op basis daarvan in.
Zo deden we dat een jaar of 20 geleden ook al bij de toenmalige Bureaus Jeugdzorg. We noemden dat screening. Je bracht de klacht en hulpvraag in beeld, ging de belangrijkste leefdomeinen na en onderzocht welke factoren mogelijk er toe bij hadden gedragen dat het probleem van of met de jeugdige (en meestal het gezin als geheel) was ontstaan. Leidde die screening tot te weinig duidelijkheid, kwam de zaak in het zogenaamde Diagnostiek en Indicatieteam, waar aanvullende diagnostiek kon worden gedaan op het niveau van de gedragsdeskundige. Bovendien kon hier een indicatie voor nog specialistischere diagnostiek worden gesteld zoals die bijvoorbeeld door de GGZ kon geleverd.
“Nee, die verklarende analyse was natuurlijk iets anders”, bedacht ik me. Het werd immers aangekondigd als iets geheel nieuws. Het ging ook om de verklarende analyse. Dat leek me vooruitgang, want twintig jaar geleden waren we nog niet zo zeker van onze zaak. Hadden we meer een verklarende analyse. Iets waar we maar eens mee op weg gingen en dan in de praktijk gingen kijken of onze hypotheses ook klopten.
Misschien bracht de site van het NJI uitkomst. Daar las ik dat die verklarende analyse gaat over ‘de tussenstap tussen weten wat er aan de hand is en besluiten over wat er moet gebeuren. Je verklaart samen met het gezin waardoor hun problemen zijn ontstaan. Waardoor ze in stand worden gehouden. En hoe ze met elkaar samenhangen. Je bekijkt welke gunstige en ongunstige invloeden van de omgeving, het gezin en het kind een rol spelen in het ontstaan, voortduren of verzachten van problemen’. Helder, maar opnieuw “What’s new in it?”
Ik sloeg er nog eens wat sites op na, wat me leerde dat er naast De verklarende analyse, ook nog andere verklarende analyses waren. Andere modellen met andere namen. De verklarende analyse is dus één van de manieren om een verklarende analyse te doen. Waarbij zowel de verklarende analyse als andere verklarende analyses uiteindelijk natuurlijk net als vroeger hypotheses zijn en dus vervangen kunnen worden door een beter passende de of een verklarende analyse Volg je me nog?
Langzaam begon me iets te dagen: dit kan alleen maar als nieuw worden gepresenteerd als het eerst verdwenen is. Blijkbaar hebben de wijkteams, sociale teams, CJG’s, gemeentelijke lokketten voor jeugdzorg of hoe de lokale teams voor jeugd ook worden genoemd sinds 2015 dit een heel aantal jaren niet gedaan. Wat ze precies dan wel hebben gedaan, weet ik niet, maar in ieder geval hebben ze ontdekt dat dat blijkbaar niet zo goed werkte. En nu willen ze dat gaan doen wat zo’n twintig jaar geleden best heel aardig werkte. Met een nieuwe naam. Natuurlijk. Je wilt niet met van die ‘boomer-termen’ als screening en diagnostiek aan komen zetten.
Is het oude wijn in nieuwe zakken? Zeker. Is dat erg? Nee. Zijn we blij dat het werken met een verklarende analyse terug is? Ja, natuurlijk. Gaan we de teams trainen en zo helpen om daar weer kennis en ervaring in op te doen? Ik heb er zin in om weer in goede screening en diagnostiek …, o pardon de verklarende analyse te duiken. Of een in ieder geval!
Duikje met ons mee in de verklarende analyse? Wel graag de systemische bril opzetten!
Beilerstraat 26
9401 PL Assen
085 – 080 59 06
info@timmconsultancy.nl
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Je werkt met gezinnen waar verschillende geweldspatronen spelen, waar sprake is van acute of structurele onveiligheid. Dan wil je op een transparante, stevige en aanpak kunnen vertrouwen zodat je samen met alle betrokkenen een gedragen en werkend veiligheidsplan maakt.
In onze 4-daagse training leer je:
🟠 Hoe je samen met ouders, kinderen en anderen stap voor stap komt tot plan.
🟠 Hoe je een sterke samenwerkingsrelatie op bouwt.
🟠 Motivatie te vergroten en iedereen actief te betrekken.
🟠 Hoe een goed plan er uit ziet.
De 7 stappen zorgen voor structuur, overzicht en richting. Je werkt met situaties uit je eigen praktijk en vertaalt alles direct naar jouw dagelijkse werk.
👉 Zet samen de stap naar echte, duurzame veiligheid en pak je meld je aan voor deze training.