#152 Nicoline den Ouden; Toeslagenaffaire: kracht door twijfel

Heb je ooit stilgestaan bij de impact van de toeslagenaffaire op gezinnen? Margreet Timmer ging in gesprek met Nicoline den Ouden, en er ontstond een waardevol gesprek. Het gesprek gaat niet alleen over de feiten, maar vooral over de diepgaande gevolgen voor ouders en kinderen. Een podcast met een belangrijke boodschap voor ons allemaal.   

De diepe impact van de toeslagenaffaire 

Nicoline schetst een pijnlijk helder beeld van hoe de toeslagenaffaire levens heeft verwoest. Het gaat niet alleen om financiële problemen, maar ook om het wantrouwen richting de overheid en hulpverleners. Dit wantrouwen, gecombineerd met schaamte, zorgt ervoor dat veel ouders zich afsluiten. En dan is er nog de toxische stress – een allesoverheersende stress die mensen letterlijk ziek maakt en hen het overzicht en de grip op hun leven doet verliezen. Zoals Nicoline treffend zei: “Armoede is een vorm van geweld.” 

Rust en bestaanszekerheid als basis 

Wat deze podcast zo waardevol maakt, is de nadruk op het belang van rust en bestaanszekerheid. Nicoline geeft voorbeelden van gezinnen waar eerst praktische problemen, zoals huisvesting, opgelost moesten worden voordat er ruimte is om relaties tussen ouders en kinderen te herstellen. Dit klinkt logisch, maar wordt in de praktijk vaak over het hoofd gezien. Het is een krachtige reminder dat hulp begint bij de basis. 

Twijfelmoed: ruimte voor nieuwe perspectieven 

Een ander inspirerend punt was Nicolines pleidooi voor wat zij ‘twijfelmoed’ noemt. In de hulpverlening wordt vaak verwacht dat professionals zeker van hun zaak zijn, maar Nicoline benadrukte dat juist twijfel ruimte biedt voor betere oplossingen. Door te zeggen: “Ik weet het ook niet, help me het te begrijpen,” open je de deur naar nieuwe perspectieven. Twijfel is geen zwakte, maar een kracht. 

Protocollen vs. menselijkheid 

Nicoline is ook kritisch over de rol van protocollen in de hulpverlening. Hoewel regels belangrijk zijn, pleit ze ervoor om verder te kijken dan de protocollen en te luisteren naar wat gezinnen écht nodig hebben. Ze geeft een voorbeeld van ouders die misschien geen opvoeder meer kunnen zijn, maar wel weer moeder of vader willen worden in het leven van hun kind. Dit vraagt om maatwerk en niet om vastgeroeste systemen. 

De onzichtbare last van kinderen 

De kinderen van de toeslagenaffaire werden niet vergeten in dit gesprek. Nicoline benadrukte dat deze kinderen vaak niets anders kennen dan stress en armoede. Ze groeien op zonder te weten wat ‘normaal’ is, en dat is schrijnend. Veel jongeren proberen op hun 18e hun ouders te helpen door te lenen bij DUO, wat hen opzadelt met enorme schulden. Het laat zien hoe de gevolgen van de toeslagenaffaire doorwerken in een hele generatie. 

Wat kunnen we leren? 

De podcast is een de oproep om écht te kijken naar wat mensen nodig hebben. Niet vanuit je eigen rol of opdracht, maar door te luisteren naar wat er speelt in hun leven. Het begint vaak met iets eenvoudigs: luisteren, nabij zijn en erkennen wat er gebeurd is. 

Over Nicoline den Ouden 

Nicoline den Ouden was betrokken bij de oprichting van het Ondersteuningsteam en is sindsdien als teammanager verantwoordelijk voor het team procesbegeleiders en voor Leren & Inspireren. Ze startte haar loopbaan binnen de jeugdbescherming en werkte de jaren erna in diverse functies in de jeugdzorg en het sociaal domein, met de nadruk op proces en verandermanagement. 

Meer weten? 

In de keynote speech Twijfelmoed van Judith Peeters en/of Nicoline den Ouden van het Ondersteuningsteam vertellen zij meer over de gevolgen van de toeslagenaffaire, het verlammende effect van toxische stress, hoe je perspectief verandert als je je laat leiden door de ervaringen van ouders en hoe je je als team verhoudt tot een urgente, maar ook gevoelige opdracht die draait om uithuisplaatsingen in relatie tot de toeslagenaffaire.   

Trainingen & Inspiratie