#121 Podcast Marilene de Zeeuw – Ouderschap en de impact van trauma

Podcastgast Marilene de Zeeuw over ouderschap

Eigen opvoeding

Hoe je zelf bent opgegroeid vormt je procedurele geheugen. Daar haal je uit wat je gaat doen en wie je gaat zijn als ouder voor je kind, hoe je het ouderschap gaat vormgeven. Dat gaat over lieve woordjes fluisteren. Ouderschap is een automatisch proces. Wanneer je kindertijd een pijnlijke periode was met schreeuwen en zwijgende ruzies dan zorgen die ervaringen voor meer onzekerheden, angsten en de wens dat je het zelf anders gaat doen. Maar die wens betekent niet dat je weet hoe het wel moet. Die zoektocht is heel lastig.

Baby kunnen zelfs al in de buik veel meekrijgen van de stress. Dat zorgt dat je baby met meer stress op de wereld komt. Je baby heeft de boodschap gekregen; ‘het is een stressvolle wereld daarbuiten’. Het zorgt voor een gevoeliger zenuwstelsel bij je baby, dat kan zich uiten in meer huilen, slechter slapen maar ook dat je baby meer co-regulatie nodig heeft.

Een rijk netwerk om jonge kinderen heen is belangrijk

Kinderen leren door te observeren. Wat je leert in je gezin ga je overnemen en ook in andere situaties laten zien. Als je meer mensen om je heen hebt heb je ook meer keuze in wie je na gaat doen. Je hebt meer variatie om uit te kiezen.

Opvoeden hoort dan ook in een groep te gebeuren. Ouderschap vraagt meer dan je met je kerngezin kunt opbrengen. Het is niet gek dat veel ouders zich overbelast voelen. Vanuit het evolutionair denken is het idee dat de natuur heeft bedacht dat je in groepen groot wordt gebracht.

Ook onderzoek naar hechting laat zien dat er meer hechtingsfiguren nodig zijn. De kwaliteit van het netwerk is belangrijk. Je mag meer mensen bij je kind betrekken, mensen waar je kind zich aan mag verbinden. Mooie ontwikkeling in die context zijn de steungezinnen wanneer ouders netwerk missen.

We verzwakken vaak zelf het netwerk van de ouders

Als het netwerk niet zo uitgebreid is, dan is dat een belemmering, het zorgt vaak voor uitputting bij de ouders. Dan wordt er een groter appel op professionals gedaan. En toch is het nodig dat we onszelf, als professionals, minder belangrijk maken. Zodra professionals instappen doet het netwerk een stap terug. Vaak vanuit het idee dat zijn de professionals die weten of doen het beter. Daarmee verzwakken we het eigen netwerk.

Netwerk vergroten

Maak samen een tekening, wat is je ideaal, ga samen op zoek naar de opties die er wel zijn, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij groepen. Dat kan moeilijk zijn voor de ouder. Koppel daarom iemand aan deze ouders zodat die de eerste stap zet. Met een groter informeel netwerk is ouderschap meer toekomst bestendigd.

Verwachtingen over ouderschap

Ouders moeten vaak veel en het moet allemaal goed. Zodra je ouder wordt is daar het gevoel van verantwoordelijk zijn. Dat brengt ook schuldgevoelens met zich mee. (Ouderschapstheorie van Alice van der Pas).

Ouderschap en Ervaringsdeskundigheid

Hulpverleners mogen transparanter zijn over hun eigen ouderschap, hun eigen ervaringen. We hebben allemaal onze kwetsuren. Als je daar eerlijker over bent in je team kun je mensen op een andere manier helpen. Het is belangrijk om te weten of zicht te hebben waardoor bepaald gedrag je meer raakt.

Verdragen van andere opvoeders

Als je kind in een pleeggezin woont moet de ouder leren verdragen dat een ander hun kind opvoedt. Aan moeten zien dat je het kind bij ander goed heeft is moeilijk. Vaak moet je leren gevoelens van jaloezie te verdragen, verdragen dat die ander een belangrijke rol in het leven van jouw kind speelt. Jezelf ondergeschikt maken en weten dat alle relaties uniek zijn.

Impact trauma op het ouderschap

Een PTSS heeft invloed op de kwaliteit van de interactie tussen ouder en kind. Kinderen voelen en merken dat als geen ander, jouw stresslevel wordt gespiegeld door het kind.

De afvlakking die soms ook bij PTSS hoort, gaat vaak af en aan. Je bent dan soms even niet bereikbaar voor je kind. Het kind gaat dan meer zijn eigen gang.

De herbelevingen die plaats vinden kunnen ook ontstaan doordat je getriggerd wordt door alledaagse situaties of gedrag van je kind. Het gedrag van je baby kan je herinneren aan gedrag van je eigen ouder of je eigen huilbuien.

Ouders durven zelf niet na te denken over de triggers, ze vermijden liever. Dit vraagt traumabewust van de professional want ouders durven zelf de link niet te leggen.

Moeten wij het dan wel openleggen

Het is wel goed om ‘Slapende honden wakker te maken’ je hoeft ook niet heel veel als een ouder ontregelt, misschien even langer blijven, er even te zijn. De ouder is vaak al heel goed in staat om dit eigen gedrag zelf te hanteren, zichzelf te reguleren. Vergeet niet ze dealen hier al heel lang mee. Gevoel gaat ook weer voorbij. Soms moet je het even uitzitten.

We kunnen repareren

Belangrijk ook om te weten dat we kunnen repareren. Je kunt altijd weer opnieuw beginnen door tegen je kind te zeggen; ‘ik deed het niet goed’, ‘ik had niet …’,

Je kunt altijd weer sorry zeggen en ergens op terugkomen en met mildheid kijken naar het gedrag van de ander, beschikbaar zijn.

Marilene de Zeeuw

Klinisch psycholoog, IMH-specialist, werkt bij Rijnstate ziekenhuis ten dienste van de artsen. Werk met jonge kinderen en bij IMH Nederland. Opleider bij de Centrale Rino-groep.

Wil je meer weten over de impact van trauma op het Ouderschap dan hebben Evie Daniels en Howard van Dodemont een waardevolle training; De dynamiek van kindermishandeling beter begrijpen

Deel deze pagina

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Overige podcasts
Bijbehorende trainingen
Trauma
Bijbehorende blogberichten
Blog
27 september 2021
Dan Siegel gebruikt op een hele mooie manier de hand om de werking van het brein uit te leggen. Deze...
Blog
10 mei 2021
Ontwikkelingstrauma; samenwerken aan herstel Een kind dat op jonge leeftijd trauma’s heeft meegemaakt, zal hier ook later nog last van...
Blog
27 mei 2020
In families met een geschiedenis waarin trauma een grote rol speelt en niet verwerkt kan worden, kunnen spanningen, breuken en...

7 oktober 2024 Special event voor aandachtsfunctionarissen

Pop-up special event AF

7 oktober komen aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling, van zeer uiteenlopende organisaties, weer samen tijdens ons special event. 

Een dag om samen te leren van successen en dilemma’s maar ook om te ervaren dat je onderdeel bent van een groep professionals met allemaal dezelfde missie.

We maken er een enerverende dag van met interessante uitwisseling en veel interactie.